3 ژوئن 2026- دانشمندان در سوئد راه قابل اعتمادتری را برای ایجاد سلول های تولید کننده انسولین از سلول های بنیادی انسانی ابداع کرده اند که شتاب جدیدی را برای درمان دیابت نوع 1 به ارمغان می آورد. این سلولهای رشد یافته در آزمایشگاه نه تنها به شدت به گلوکز پاسخ میدهند، بلکه میتوانند هنگام پیوند به موشهای دیابتی، کنترل قند خون را نیز به حالت طبیعی بازگردانند. این تحقیق درStem Cell Reports منتشر شد.
دیابت نوع 1 زمانی ایجاد می شود که سیستم ایمنی به سلول های تولید کننده انسولین پانکراس حمله کرده و آنها را از بین می برد. بدون انسولین، بدن نمی تواند گلوکز را به درستی از جریان خون جذب کند، که منجر به سطوح خطرناک قند خون می شود. جایگزینی این سلول های از دست رفته مدت ها به عنوان یک راه حل امیدوارکننده تلقی می شد، اما تلاش های قبلی برای رشد آنها از سلول های بنیادی نتایج متناقضی را به همراه داشت.
پر اولوف برگرن، پروفسور دپارتمان پزشکی مولکولی و جراحی، کارولینسکا، مؤسسه تحقیقاتی و پژوهشی در Sichnologin AB، گفت: "ما روشی را توسعه دادهایم که سلولهای تولیدکننده انسولین با کیفیت بالا را از چندین رده سلولهای بنیادی انسانی تولید میکند. این روش فرصتهایی را برای سلولدرمانیهای سلولی خاص بیمار در آینده باز میکند که میتواند طرد سیستم ایمنی را کاهش دهد."
سلول های انسولین بالغ و عملکردی بیشتر
رویکرد جدید نحوه تولید این سلولها را بهبود میبخشد و در نتیجه سلولهای تولیدکننده انسولین نسبت به سلولهایی که با تکنیکهای قبلی ساخته شدهاند، تصفیه شده تر و عملکردیتر هستند. در آزمایشهای آزمایشگاهی، سلولها انسولین آزاد کردند و واکنش قوی به سطح گلوکز نشان دادند.
هنگامی که به موش های دیابتی پیوند داده شد، سلول ها به تدریج توانایی حیوانات را برای تنظیم قند خون بازیابی کردند. محققان سلولها را در محفظه قدامی چشم قرار دادند و به آنها اجازه دادند تا نحوه رشد و عملکرد سلولها را در طول زمان مشاهده کنند.
پروفسورPer-Olof Berggren توضیح داد: "این تکنیکی است که ما برای نظارت بر رشد و عملکرد سلول ها در طول زمان به روشی کم تهاجمی استفاده می کنیم. ما مشاهده کردیم که سلولها به تدریج پس از پیوند بالغ شدند و توانایی خود را برای تنظیم قند خون برای چندین ماه حفظ کردند که پتانسیل آنها را برای درمانهای آینده نشان میدهد".
غلبه بر چالش های طولانی مدت
درمانهای سلولهای بنیادی برای دیابت نوع 1 در حال حاضر در آزمایشهای بالینی در حال آزمایش هستند، اما با موانع متعددی روبرو هستند. یکی از مسائل مهم این است که سلول های بنیادی اغلب به ترکیبی از انواع سلول های مفید و سلول های ناخواسته تبدیل می شوند که می تواند خطرات را افزایش دهد. چالش دیگر این است که سلول های انسولین رشد یافته در آزمایشگاه اغلب به اندازه کافی بالغ نیستند که به طور موثر به گلوکز پاسخ دهند.
برای رفع این مشکلات، محققان فرآیند کشت را اصلاح کردند و به سلول ها اجازه دادند تا خوشه های سه بعدی طبیعی را تشکیل دهند. این مرحله تعداد انواع سلول های ناخواسته را کاهش داد و میزان واکنش سلول ها به گلوکز را بهبود بخشید.
پروفسور فردریک لانر، استاد گروه علوم بالینی، مداخله و فناوری، مؤسسه کارولینسکا و یکی از نویسندگان این مقاله، گفت: «این میتواند چندین مشکل را که قبلاً مانع توسعه درمانهای مبتنی بر سلولهای بنیادی برای دیابت نوع 1 شده بود، حل کند. با تکیه بر این، ما به سمت ترجمه بالینی با هدف درمان دیابت نوع 1 کار خواهیم کرد».
منبع:
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/05/260505234620.htm